พระนิรันตราย สัญลักษณ์แห่งคณะธรรมยุติ

ประวัติพระนิรันตราย เมื่อปี พ.ศ.๒๓๙๙ กำนันอิน ซึ่งมีถิ่นอาศัยอยู่ ณ แขวงเมืองปราจีนบุรี ได้นอนฝันว่า ได้จับช้างเผือกได้แล้วจึงไปขุดมันนกพร้อมกับนายยังบุตรชาย ที่ป่าดงศรีมหาโพธิ์ ประมาณ ๓ เส้น ทั้งสองพ่อลูกได้พบพระพุทธรูป หล่อด้วยทองคำหนัก ๘ ตำลึง จึงนำมามอบให้กับพระเกรียงไกรกระบวนยุทธ์ ปลัดเมืองฉะเชิงเทรา จากนั้นพระเกรียงไกรฯ ได้นำขึ้นทูลเกล้าถวายพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ว่าสองพ่อลูกมีความกตัญญูต่อพระพุทธ ศาสนาและพระเจ้าแผ่นดิน เมื่อขุดพระทองคำได้เช่นนี้แต่มิได้นำไป ยุบหลอมแปลงสภาพเพื่อประโยชน์ส่วนตน อีกทั้งยังได้นำมาทูลเกลเาฯ ถวาย จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เข้าเฝ้าและ พระราชทานรางวัลเป็นเงินตรา จำนวน ๘ ชั่ง จากนั้นทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพนักงานอัญเชิญพระพุทธรูป ทองคำองค์นั้นไปเก็บรักษาไว้ ณ หอเสถียรธรรมปริตร กับพระกริ่งองค์น้อย เมื่อถึงปี พ.ศ.๒๔๐๓ มีคนร้ายได้เข้าลักพระกริ่งองค์น้อยซึ่งประดิษฐานคู่กับพระพุทธรูปทองคำไป ทรงมีพระราชดำริว่าพระพุทธรูปทองคำ ที่ผู้ใหญ่อินและบุตรได้ค้นพบนั้นนับว่า เป็นทองคำแท่งใหญ่กว่าพระกริ่ง ควรที่จะถูกลัก แต่ก็แคล้วคลาดถึงสองครา ทั้งที่ผู้ขุดได้ก็มิได้ทำอันตรายใดๆเป็น เรื่องน่าอัศจรรย์อยู่ จึงทรงถวายพระนาม พระพุทธรูปองค์นี้ว่า "พระนิรันตราย" มีความหมายว่า "ปราศจากอันตราย" จากนั้นทรงมีพระราชดำริให้สร้างขึ้นสำหรับตั้งในงานพระราชพิธีองค์หนึ่งแบบ ไม่มีซุ้มเรือนแก้ว (ในลักษณะสวมพระพุทธรูปนิรันตรายองค์เดิมอีกชั้นหนึ่งและยังโปรดเกล้าฯ ให้หล่อด้วยเงินไล่บริสุทธิ์เป็นคู่กันอีกหนึ่งองค์ พระพุทธรูปทองคำที่หล่อนั้นไว้สำหรับตั้ง บนโต๊ะเบื้องขวาแห่งพระแท่นมณฑลใน การพระราชพิธีต่างๆ อาทิ พระราชพิธีสัมพัจฉรฉินท์) แล้วทรงพระราชดำริให้จำลองสร้างอย่างมีซุ้มเรือนแก้วสำหรับพระราชทานไว้ ตามพระอารามหลวงฝ่ายธรรมยุติวัดละ หนึ่งองค์ รวมทั้งสิ้น ๑๘ องค์ พุทธลักษณะ เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ ศิลปะ แบบรัตนโกสินทร์ (องค์ครอบ) ในพระราชนิยมรัชกาลที่ ๔ ขนาด หน้าตักกว้าง ๑๑.๖๕ ซ.ม. สูงเฉพาะองค์พระ ๒๐.๓๐ ซ.ม. สูงรวมซุ้มเรือนแก้ว ๓๔.๓๐ ซ.ม. วัสดุในการจัดสร้างทองคำ
ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ภายใน หอพระสุลาลัยพิมาน ในหมู่พระมหามณเฑียร พระบรมมหาราชวัง พระนิรันตรายมีพุทธคุณ โดดเด่นในด้านแคล้วคลาดและป้องกันศัตรูคิดร้าย วัดในสังกัดธรรมยุติกนิกาย จึงนิยมสร้างพระพิมพ์เป็นรูปพระนิรันตราย สำหรับแจกเป็นที่ระลึกในโอกาสสำคัญต่าง ๆ

สำหรับพระนิรันตรายองค์นี้จัดสร้างโดยพระเทพสุทธาจารย์ (หลวงพ่อโชติ คุณสัมปัณโณ) วัดวชิราลงกรณ์ จ.นครราชสีมา เมื่อปี๒๕๐๖ หลวงพ่อท่านเป็นศิษย์หลวงปู่ดุลย์ อตุโล ท่านได้รับการขนานนามในหมู่ลูกศิษย์ของท่านว่ามีความสามารถในการระลึกชาติได้ จนมีผู้เรียกขานว่า “ หลวงพ่อโชติ ระลึกชาติ”ครับ